Genootschap Leeuwen van het Centraal Station

Well (Maasdriel)

Bij de voordeur van slot Well in Maasdriel staan twee kleine leeuwenbeelden. Ze zijn 70 cm hoog en lijken sterk op de zes CS-leeuwen die destijds bij de Korte Prinsengracht stonden.

 

2014, twee leeuwenbeelden bij slot Well

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ze zijn op het eerste gezicht elkaars spiegelbeeld, maar bij nadere bestudering zijn er enkele verschillen. Die zitten hem in de staart en in de houding van de kop. De leeuw aan de linkerkant van het bordes heeft de staart buitenom en houdt zijn kop iets naar boven. De rechterleeuw heeft de staart tussen poot en flank naar boven gekruld en kijkt degene die hem nadert aan.

 

2011, links

2014, links

2014, rechts

2014, rechts

 

 

 

 

 

 

 

Bijzonder is dat het beeldje aan de rechterkant hetzelfde uiterlijk heeft als de zes leeuwen die op het spoorviaduct bij de Korte Prinsengracht in Amsterdam stonden, en waarvan we een exacte kopie terugvonden in Valkeveen. Deze twee kleine beelden zijn door de toenmalige eigenaar de heer Boland (die directeur was van het Spoorweg Bouwbedrijf) naar slot Well gehaald, vermoedelijk in 1934, tegelijk met de grote leeuw die daar staat. Kennelijk werd er bij het bouwbedrijf opgeruimd en moesten deze beelden weg. De twee kleine leeuwen zouden weleens modellen kunnen geweest. In het bouwbestek van 1870 staat vermeld dat het hakken van de beelden zou moeten gebeuren volgens een van te voren vervaardigd model. Het is aannemelijk dat de heer Boland op grond van zijn functie toegang had tot deze mogelijk nog bewaarde modellen. Het ontwerp van het linkerbeeld is niet uitgevoerd, en kennelijk afgekeurd. Het ontwerp van het beeldje rechts van de ingang werd wel goedgekeurd omdat de Korte Prinsengrachtleeuwen er precies zó uitzien.

Als het inderdaad om de modellen gaat die door beeldhouwer Henri Geelen zijn gemaakt in opdracht van de Staatsspoorwegen, dan dateren ze uit 1871 of 1872. Immers, de Amsterdamse spoorleeuwen werden in 1872 bij de Korte Prinsengracht neergezet.

Het rechterbeeld is beschadigd. Het wapenschild is ooit vervangen, en ook één van de voorpoten is vervangen. Vermoedelijk is dat het herstel van de schade die in de Tweede Wereldoorlog is ontstaan. Op foto’s van kort na de oorlog is het kasteel te zien met een flink beschadigde gevel. Ook is daarop te zien dat het beeldje inclusief sokkel verdwenen (kapotgeschoten?) is, terwijl het linkerbeeld wel op zijn plek staat. Overigens heeft het herstel van die voorpoot na de oorlog de tand des tijds niet doorstaan; anno 2014 ligt een stuk van die voorpoot er weer af. Dat is goed te zien op de foto hierboven.

Hieronder een vergelijk van het model in Well (rechts, anno nu) met een leeuw die ca 1895 op de Korte Prinsengracht stond (links):

 

vergelijk Korte Prinsengracht (1895) met Well (2014)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Raadselachtig is wel dat onlangs bij kasteel Stapelen in Boxtel ook twee leeuwenbeelden werden aangetroffen, die identiek lijken te zijn aan de beelden in Well. Ook daar zijn beide leeuwen net zo verschillend van elkaar als in Well. De kans dat dat ook modellen zijn geweest mag worden uitgesloten. Het heeft nu eenmaal weinig zin om modellen in tweevoud aan de opdrachtgever voor te leggen. De beelden in Boxtel zijn mogelijk in opdracht van de kasteeleigenaar bij het atelier van Henri Geelen besteld, als kopieën van de Amsterdamse spoorleeuwen. Dat ook Boland twee beelden bij Geelen heeft besteld is zeer onwaarschijnlijk. Bovendien was Henri Geelen in 1921 overleden, terwijl Boland de beelden in 1934 in Well neerzette. Het is op grond van zijn functie aannemelijker dat hij de beelden uit het bezit van de spoorwegen overnam.

 

 

 

– laatste update 8 oktober 2017